محمد بن ابى الفضل المفتي ( حميد مفتى )
24
قاموس البحرين ( فارسي )
امام فخر الدين رازى تصديق عبارت از تصوّر محكوم عليه و تصوّر محكوم به و تصوّر نسبت حكميه و حكم است . و حقّ قول حكماست . امتيازات اين اثر اين اثر از جهات متعدد حائز اهميت بوده و از جايگاه ويژهاى برخوردار است ، از جمله : 1 . نثر شيوا و كهن پارسى 2 . ابداعات مصنف در شيوهء طرح برخى مباحث و ارائه ادلّهء نوين . در بخش بعدى به برخى از اين ابداعات اشاره خواهيم كرد - ان شاء الله تعالى . 3 . از آنجايى كه اكثر متون كلامى به زبان عربى نگاشته شده ، نثر فارسى اين كتاب براى دوستداران فارسى زبان اين علم ، بسيار راهگشا خواهد بود . 4 . مدخل و منبعى براى آشنايى با آراى كلامى قدما تا سدههاى هشتم و نهم هجرى ابتكارات مصنف مصنف در برخى موارد داراى ابتكارات و نوآورى است . اين ابداعات را از حيث محتوا مىتوان به دو قسم تقسيم كرد : 1 . شيوه تقرير مباحث 2 . ارائه ادلهء اثباتى و سلبى . او خود در جاى جاى كتاب با عباراتى نظير : « لم يوجد فى كتب القوم » و « هذا برهان بديع » به اين موارد تصريح كرده است . به عنوان مثال : الف - در قانون أوّل : 1 . مقالت أوّل ، بحث ششم ، ضابطهء أوّل ، فصل ششم بعد از نقل برهانى كه مشهور در مقام ابطال تسلسل اقامه كردهاند خود تقريرى جديد از اين برهان ارائه مىدهد و در انتها مىگويد : « و هذا التقرير ليس فى كتب القوم » . 2 . مقالت أوّل ، بحث ششم ، ضابطهء دوم ، فصل أوّل بعد از نقل سه برهانى كه عقلا براى اثبات امتناع ترجّح بلا مرجّح اقامه كردهاند خود وجه چهارمى را اضافه كرده